रुकुम पूर्व । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले रुकुम पूर्वमा विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गर्दै आज ३०औँ जनयुद्ध दिवस दिवस मनाउने भएकाे छ। जनयुद्धको सुरुआत भएको स्थल रुकुम पूर्वमा सहिद तथा बेपत्ता परिवार, घाइते, अपाङ्ग र स्थानीयबासीसँग संयुक्त रूपमा दिवस मनाउन नेकपाका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ बिहीबार रुकुम पूर्व आइपुगेका छन् ।

वि.सं. २०५२ फागुन १ गते तत्कालीन नेकपा (माओवादी)ले सुरु गरेको जनयुद्ध दस वर्षसम्म चलेको थियो। जनयुद्धका प्रमुख नेता प्रचण्डले पहिलो पटक रुकुम पूर्वमा जनयुद्ध दिवस मनाउँदै छन्। जनयुद्धको उपलब्धिमध्ये संघीयतापछि बनेको कान्छो जिल्लामध्ये रुकुम पूर्व एक हो। प्रचण्ड आफ्नो नेतृत्वको जनयुद्धको आधार इलाकाबाट समाजवादी क्रान्तिको सुरुवात गर्ने उद्देश्यले रुकुम पूर्वबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवार बनेका छन् ।

भूमे गाउँपालिका–२, खाबाङ बगरमा आज आयोजना हुने जनयुद्ध दिवस कार्यक्रममा नेकपा संयोजक प्रचण्डले सहिद परिवारलाई सम्मान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। रुकुम पूर्वमा २ सय ५२ जना सहिद रहेका छन्।

राजतन्त्रको अन्त्य र नयाँ जनवादी व्यवस्था कायम गर्ने उद्देश्यसहित तत्कालीन नेकपा (माओवादी)ले २०५२ फागुन १ गते जनयुद्धको सुरुआत गरेको थियो। रुकुमको आठबीसकोट प्रहरी चौकी, रोल्पाको होलरी प्रहरी चौकी, सिन्धुलीको सिन्धुलीगढी प्रहरी चौकी तथा गोरखाको च्याङ्लीस्थित कृषि विकास बैंकमा आक्रमण गरी माओवादीले जनयुद्ध सुरु गरेको थियो।

जनयुद्ध अगाडि बढाउन तत्कालीन माओवादीले रुकुम पूर्व, रुकुम (पश्चिम र पूर्वी) र रोल्पालगायतका जिल्लालाई आधार इलाका बनाएको थियो। 

वि.सं. २०५३ वैशाख २३ गते उपल्लो सेराको छेराबाङमा माओवादीले एम्बुस आक्रमण गर्दा एक प्रहरीको ज्यान गएको थियो। २०५४ माघ १६ गते क्यूबाङमा गरिएको एम्बुस आक्रमणमा माओवादीले नेपालमै पहिलो पटक थ्री नट थ्री राइफल कब्जा गरेको थियो।

वि.संं. २०५६ असोज ५ गते महतमा रहेका प्रहरीमाथि आक्रमण गरी कब्जामा लिँदै प्रहरी नायब उपरीक्षक ठूले राईसहितका सुरक्षाकर्मीलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो। राई जनयुद्धका क्रममा माओवादी नियन्त्रणमा परेका उच्च प्रहरी अधिकारीमध्येका एक थिए। 

वि.सं.२०५७ चैतमा रुकुमकोट प्रहरी चौकीमा आक्रमण गरी पूर्ण रूपमा कब्जा गरिएको थियो। उक्त आक्रमणमा ३२ प्रहरी र ८ छापामारसहित ४० जनाको ज्यान गएको थियो।

वि.सं.२०६१ माघमा रुकुमको लाबाङमा बसेको माओवादी पोलिटब्युरो बैठकले डा।बाबुराम भट्टराईलाई पार्टीबाट कारबाही गरेको थियो। २०६२ असोजमा रुकुमको चुनबाङमा बसेको तत्कालीन नेकपा माओवादीको केन्द्रीय समिति बैठकले लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको कार्यदिशा पारित गर्दै शान्तिपूर्ण राजनीतिक यात्राको मार्ग तय गरेको थियो।

चुनबाङ बैठकको निर्णय कार्यान्वयनका क्रममा सात राजनीतिक दलबिच १२ बुँदे सहमति भएको थियो। उक्त सहमतिअनुसार जनयुद्ध र जनआन्दोलनको संयोजनबाट राजतन्त्रको अन्त्य भई गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता र सामाजिक न्यायसहितको समानुपातिक प्रणाली स्थापना भएको हो।

आज जनयुद्ध दिवस मनाउनुअघि संयोजक प्रचण्डले छापामारले प्रहरी नायब उपरीक्षक ठूले राईलाई नियन्त्रणमा लिएको महत गाउँ र डा. बाबुराम भट्टराईलाई कारबाही गर्ने निर्णय गरिएको लाबाङ गाउँको भ्रमण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।